Kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości – co mówi art?

Za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości odpowiadasz z art. 87 § 1a Kodeksu wykroczeń. To wykroczenie zagrożone aresztem od 5 do 30 dni albo grzywną nie niższą niż 2500 złotych. W dalszej części wyjaśniam, jak prawo traktuje jazdę jednośladem po alkoholu.

Jaki przepis dotyczy jazdy po alkoholu na rowerze?

Podstawę odpowiedzialności rowerzysty stanowią art. 87 § 1a k.w. oraz art. 87 § 2 k.w. Ten pierwszy obejmuje stan nietrzeźwości, drugi stan po użyciu alkoholu. Oba dotyczą pojazdu innego niż mechaniczny, do którego zalicza się jednoślad.

Przepis art. 87 § 1a k.w. odsyła do takiej samej kary jak przy prowadzeniu pojazdu mechanicznego po użyciu alkoholu. Z kolei art. 87 § 2 k.w. przewiduje nieco łagodniejszą sankcję. Taki podział ma znaczenie, bo od stężenia alkoholu zależy dalsza ścieżka prawna.

Rower w polskim prawie jest pojazdem innym niż mechaniczny, dlatego jazda na nim w stanie nietrzeźwości stanowi wykroczenie z art. 87 §1a k.w., a nie przestępstwo z art. 178a k.k.

Do pojazdów innych niż mechaniczne zalicza się także pojazd zaprzęgowy, wózek inwalidzki, rikszę, hulajnogę czy deskorolkę. Żywe zwierzę, na przykład koń, nie jest pojazdem w rozumieniu art. 87 k.w. To istotne, bo jazda konna po alkoholu nie podlega temu przepisowi.

Kiedy mówimy o stanie nietrzeźwości, a kiedy o stanie po użyciu?

Granice wyznacza art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stan po użyciu alkoholu zachodzi przy stężeniu we krwi od 0,2 do 0,5 promila albo od 0,1 do 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu. Stan nietrzeźwości to wartości powyżej 0,5 promila we krwi lub powyżej 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu.

Policyjne alkomaty najczęściej pokazują wynik w miligramach na decymetr sześcienny. Aby przeliczyć go na promile, wystarczy pomnożyć liczbę przez 2,1. Taki rachunek szybko pokazuje, czy odpowiadasz za wykroczenie, czy już za przestępstwo.

Granice te wyglądają następująco:

Jakie kary grożą za jazdę po alkoholu?

Wysokość kary zależy od tego, czy rowerzysta był w stanie po użyciu alkoholu, czy w stanie nietrzeźwości. Oba czyny są wykroczeniami, ale ustawodawca wprowadza różne dolne progi grzywny. Górna granica grzywny za wykroczenie wynosi 5000 złotych.

Zatrzymania nie są rzadkie. Policjanci z Łęczycy ujawnili w ciągu trzech dni 11 nietrzeźwych amatorów jednośladów oraz motorowerzystę z blisko 3 promilami. Taka statystyka pokazuje, że kontrole trzeźwości rowerzystów są prowadzone regularnie.

Jazda w stanie nietrzeźwości

Za kierowanie jednośladem w stanie nietrzeźwości grozi kara aresztu od 5 do 30 dni albo grzywna nie niższa niż 2500 złotych. Sąd może dodatkowo orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. W postępowaniu mandatowym mandat za ten czyn wynosi od 2500 do 5000 złotych.

Kara aresztu za samą jazdę po alkoholu jest orzekana rzadko. Gdy nie doszło do zagrożenia w ruchu, najczęściej stosuje się mandat karny. Wpis do Krajowego Rejestru Karnego pojawia się przy wykroczeniu tylko wtedy, gdy sąd wymierzy karę aresztu.

Jazda po użyciu alkoholu

Gdy stężenie alkoholu mieści się w przedziale od 0,2 do 0,5 promila, rowerzysta odpowiada z art. 87 § 2 k.w. Grozi mu areszt od 5 do 30 dni albo grzywna nie niższa niż 1000 złotych. Również w tym wariancie sąd może zastosować zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne.

Mandat za jazdę po użyciu alkoholu wynosi od 1000 do 5000 złotych. To aktualne widełki, które w praktyce częściej kończą sprawę niż skierowanie wniosku do sądu.

Czy rowerzysta może stracić prawo jazdy?

Jednoślad nie jest pojazdem mechanicznym, więc za jazdę na nim w stanie nietrzeźwości nie grozi utrata prawa jazdy kategorii B. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 lutego 2018 r. (sygn. akt II KK 30/18) uznał, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony za prowadzenie pojazdu niemechanicznego po alkoholu byłby niewspółmiernie surowy.

Sąd może orzec wyłącznie zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne, na przykład jednośladu, hulajnogi czy wózka inwalidzkiego. Ten zakaz ma charakter fakultatywny, więc nie zapada automatycznie. Oznacza to, że w wielu sprawach sprawca kończy na grzywnie lub mandacie bez administracyjnego zakazu.

Jeżeli mimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów niemechanicznych ktoś wsiada na taki pojazd, popełnia przestępstwo z art. 244 k.k. Za złamanie zakazu grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności, niezależnie od tego, czy w chwili kontroli jest trzeźwy.

Gdzie nie wolno jechać po alkoholu?

Zakaz dotyczy drogi publicznej, strefy zamieszkania i strefy ruchu. Obejmuje więc jezdnię, ścieżkę rowerową oraz chodnik. Jazda po alkoholu po chodniku jest tak samo zabroniona jak po ulicy.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy osoba w stanie nietrzeźwości prowadzi pojazd pieszo. Chodzi o zejście z siodełka i przemieszczanie się obok jednośladu, pchanie go albo ciągnięcie. W rozumieniu przepisów o ruchu drogowym taka osoba jest pieszym, a nie kierującym.

Prowadzenie roweru obok siebie, pchanie go lub ciągnięcie nie jest kierowaniem w rozumieniu art. 87 k.w. Taka osoba jest pieszym i nie popełnia wykroczenia.

Kiedy prowadzenie pojazdu nie jest kierowaniem?

Według orzecznictwa Sądu Najwyższego kierowanie oznacza wprawienie pojazdu w ruch i nadawanie mu kierunku. Samo siedzenie na siodełku bez poruszania się nie jest jeszcze prowadzeniem. Nie jest nim również toczenie jednośladu obok siebie, bo mechanizmy pojazdu nie są używane.

W praktyce policjant ocenia, czy doszło do kierowania. Jeżeli pojazd jedzie, sprawa jest jasna. Jeżeli rowerzysta prowadzi go pieszo, nie powinien odpowiadać z art. 87 k.w.

Czym różni się rower od motoroweru?

Motorower jest pojazdem mechanicznym, dlatego kierowanie nim w stanie nietrzeźwości to przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., a nie wykroczenie. Granicą odpowiedzialności karnej jest stężenie alkoholu we krwi powyżej 0,5 promila albo powyżej 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu. Dla motorowerzysty mającego blisko 3 promile konsekwencje będą więc znacznie poważniejsze.

Za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienie wolności do 3 lat. Sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na minimum 3 lata oraz świadczenie pieniężne od 5000 do 60 000 złotych. Rowerzysta nie ponosi tak surowej odpowiedzialności, o ile jedzie pojazdem bez silnika.

W przypadku hulajnogi elektrycznej kwalifikacja bywa mniej oczywista. Sądy często traktują ją surowiej niż klasyczny jednoślad, dlatego nie warto zakładać, że każdy pojazd o napędzie elektrycznym będzie kwalifikowany jak rower.