Ponowne badania lekarskie na prawo jazdy – kiedy są wymagane?

Ponowne badania lekarskie na prawo jazdy są wymagane przede wszystkim wtedy, gdy osoba badana nie zgadza się z treścią orzeczenia, a także gdy starosta kieruje kierowcę na kontrolę stanu zdrowia. U kierowców zawodowych badania powtarza się co 5 lat do 60. roku życia, a po 60. roku życia co 30 miesięcy. Badanie trzeba wykonać również wtedy, gdy poprzednie orzeczenie utraciło ważność lub lekarz wskazał krótszy termin ze względów zdrowotnych. W artykule wyjaśniamy terminy, tryb odwoławczy i dokumenty.

W jakich sytuacjach ponowne badania są obowiązkowe?

Przepisy art. 79 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2025.0.1226 t.j.) wskazują, że badanie lekarskie kończy się wydaniem orzeczenia. Dokument może zawierać ograniczenia dotyczące terminu ważności uprawnień, pojazdów, ich wyposażenia lub specjalnych wymagań wobec kierującego. Jeżeli stan zdrowia na to pozwala, orzeczenie wydaje się na okres od 1 do 15 lat. Krótszy termin pojawia się między innymi przy wadach wzroku, chorobach neurologicznych lub innych przeciwwskazaniach.

Uprawniony lekarz po badaniu wydaje orzeczenie i przekazuje dane osoby badanej do centralnej ewidencji kierowców, zgodnie z art. 100ac ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. W praktyce ponowna ocena stanu zdrowia staje się konieczna w następujących przypadkach:

• niezgodność z treścią orzeczenia lekarskiego i złożenie wniosku w trybie odwoławczym,
• skierowanie przez starostę po zatrzymaniu prawa jazdy lub wątpliwościach zdrowotnych,
• utrata ważności dotychczasowego orzeczenia przy wymianie dokumentu,
• cykliczne terminy dla kierowców zawodowych i osób po 60. roku życia.

W dwóch pierwszych przypadkach badanie ma charakter kontrolny lub odwoławczy i często decyduje o dalszym posiadaniu uprawnień. W dwóch kolejnych to standardowe przedłużenie ważności dokumentów, które może wymagać aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych.

Jak odwołać się od orzeczenia lekarza?

Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o ponowne badanie. Art. 79 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami wymaga zachowania terminu 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Wniosek składa się pisemnie za pośrednictwem lekarza, który wydał pierwotny dokument.

Wniosek o ponowne badanie składa się pisemnie w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał.

Ponowne badanie przeprowadza jednostka o wyższym poziomie referencyjnym niż ta, która badała pierwotnie. To rozwiązanie ma zapewnić bezstronność oceny. Orzeczenie wydane po takim badaniu jest ostateczne. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań lekarz przesyła kopię dokumentu do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, po upływie 14 dni od badania, jeżeli nie złożono wniosku o ponowne badanie.

Kiedy starosta kieruje na ponowne badania?

Starosta może skierować kierowcę na ponowne badania, gdy istnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia. Dotyczy to między innymi osób skazanych za jazdę pod wpływem alkoholu, hospitalizowanych z powodu utraty przytomności lub takich, u których lekarz WOMP stwierdził uzależnienie, historię agresji drogowej albo problemy neurologiczne. Badania wykonuje wówczas Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (WOMP).

Negatywny wynik badania może prowadzić do cofnięcia uprawnień do kierowania. W takiej sytuacji odwołanie stanowi wniosek o ponowne badanie lekarskie i jest jedyną realną możliwością podważenia diagnozy. Warto, aby pismo zawierało konkretne zarzuty medyczne i odnosiło się do dokumentacji.

Jak często badania powtarzają kierowcy zawodowi?

Kierowcy posiadający kategorie C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E podlegają badaniom okresowym co 5 lat do 60. roku życia. Po ukończeniu 60 lat częstotliwość rośnie do 30 miesięcy. Dodatkowo w tej grupie wymagane są badania psychologiczne, a czasem neurologiczne oraz rozszerzona ocena okulistyczna obejmująca widzenie zmierzchowe i wrażliwość na olśnienie.

Pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne stanowią podstawę do wydania Profilu Kierowcy Zawodowego (PKZ). Dokument ten jest potrzebny do zapisu na kursy kategorii C, C+E, D lub D+E oraz kwalifikację wstępną.

Jak wygląda ponowne badanie odwoławcze?

Badanie odwoławcze różni się od pierwotnego przede wszystkim miejscem wykonania i bardziej szczegółową analizą dokumentacji. Jeżeli pierwsze badanie prowadził uprawniony lekarz, ponowna ocena odbywa się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Gdy pierwotne orzeczenie wydał wojewódzki ośrodek, sprawa trafia do wyznaczonego ośrodka specjalistycznego.

Do wyznaczonych jednostek należą między innymi Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w Warszawie, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie oraz Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Badanie wykonuje się na koszt osoby badanej. Wyjątkiem są badania, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy, oraz badania kandydatów i uczniów.

Orzeczenie lekarskie wydane po ponownym badaniu jest ostateczne.

Po zakończeniu postępowania orzeczenie staje się ostateczne. Sąd administracyjny ma ograniczone możliwości kontroli, ponieważ nie może powołać biegłego. Dlatego odwołanie trzeba przygotować starannie już na etapie wniosku o ponowne badanie.

Jak często powtarzać badania i ile to kosztuje?

Częstotliwość badań zależy od kategorii prawa jazdy i wieku. Poniższe zestawienie pomaga zaplanować terminy:

Opłata za badanie psychologiczne nie jest stała i zależy od placówki. Wymiana prawa jazdy to osobna opłata komunikacyjna w wysokości 100 zł, a gdy potrzebne jest nowe badanie, łączny koszt wzrasta do 300 zł.

Jak przygotować się do badania lekarskiego?

Przygotowanie do wizyty wpływa na jej przebieg i ocenę. Brak okularów, soczewek lub dokumentacji może wydłużyć sprawę albo skutkować niepełną oceną.

Jakie dokumenty zabrać?

Na badanie należy zabrać dokument tożsamości, skierowanie, jeśli zostało wydane, oraz wyniki wcześniejszych badań, takich jak EKG, EEG czy RTG, jeżeli są dostępne. Osoby przewlekle chore powinny przedstawić zaświadczenie od lekarza prowadzącego o stanie zdrowia i przyjmowanych lekach.

Jeżeli używasz okularów, soczewek lub aparatu słuchowego, weź je ze sobą. Są one dopuszczalne podczas oceny wzroku i słuchu, a ich brak może zaburzyć wynik.

Co obejmuje ocena lekarza?

Zakres badania obejmuje wzrok, słuch, sprawność ruchową, zmysł równowagi oraz ocenę układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. Lekarz przeprowadza też wywiad o chorobach, lekach i ewentualnych uzależnieniach. W razie wskazań zleca dodatkowe testy, na przykład EKG lub pomiar poziomu glukozy.

U kierowców zawodowych zakres może być rozszerzony o badanie okulistyczne z oceną widzenia zmierzchowego i wrażliwości na olśnienie, a także badanie laryngologiczne. Dochodzą psychotesty sprawdzające sprawność intelektualną, odporność na stres, koncentrację i czas reakcji.