Sprawność przekaźnika sprawdzisz w dwóch etapach: zmierz rezystancję cewki, a następnie skontroluj styki robocze przed podaniem napięcia i po jego podaniu. Do testu potrzebujesz multimetru, źródła napięcia zgodnego z oznaczeniem przekaźnika, na przykład akumulatora 12 V, oraz przewodów.
Co przygotować i jak zachować bezpieczeństwo?
Potrzebny będzie multimetr z funkcją pomiaru rezystancji lub testu ciągłości, przewody z końcówkami oraz stabilne źródło napięcia. W przypadku typowego przekaźnika samochodowego będzie to akumulator 12 V. Przygotuj też schemat nadrukowany na obudowie, ponieważ oznaczenia pinów mogą różnić się między modelami.
Przed rozpoczęciem oględzin sprawdź stan obudowy i wyprowadzeń. Zwróć uwagę na następujące oznaki uszkodzenia:
- Pęknięcia, wybrzuszenia lub stopione fragmenty obudowy.
- Przebarwienia wskazujące na przegrzanie.
- Korozję i zabrudzenia na pinach.
- Luźne, nadpalone lub mechanicznie uszkodzone wyprowadzenia.
Nie mierz rezystancji ani ciągłości obwodu, gdy przekaźnik lub przewody są pod napięciem. Taki pomiar może uszkodzić multimetr, a przy przypadkowym zwarciu także zasilacz, akumulator albo sam przekaźnik. Przed zmianą sposobu podłączenia odłącz zasilanie.
Jak rozpoznać piny przekaźnika?
Najpierw odczytaj schemat z obudowy. W popularnym przekaźniku samochodowym z czterema wyprowadzeniami stosuje się zwykle następujące oznaczenia:
| Oznaczenie | Funkcja | Opis |
|---|---|---|
| 85 | Cewka | Jeden z pinów obwodu sterującego. |
| 86 | Cewka | Drugi pin obwodu sterującego. |
| 30 | Styk roboczy | Najczęściej wspólny styk doprowadzający zasilanie. |
| 87 | Styk roboczy | Styk zwierany z pinem 30 po zasileniu cewki. |
Numeracja 85, 86, 30 i 87 jest często spotykana, ale nie stanowi uniwersalnej reguły dla każdego przekaźnika. Jeżeli na obudowie znajduje się dioda zabezpieczająca, piny cewki mają określoną polaryzację. Wtedy podłącz dodatni biegun zasilania do wskazanego pinu, a ujemny do drugiego. Błędne podłączenie może spowodować zwarcie przez diodę.
Jak sprawdzić przekaźnik multimetrem?
Test wykonaj w kolejności obejmującej cewkę oraz styki robocze:
- Odłącz przekaźnik od instalacji. Wyjmij go z gniazda i upewnij się, że żaden pin nie jest połączony z zasilaniem.
- Ustaw multimetr na pomiar rezystancji. Przyłóż sondy do pinów cewki, zwykle 85 i 86. Odczyt powinien wskazywać skończoną rezystancję. Dokładna wartość zależy od konstrukcji i napięcia znamionowego przekaźnika.
- Oceń wynik pomiaru cewki. Wskazanie nieskończone lub komunikat „OL” oznacza przerwę w uzwojeniu. Z kolei niemal zerowa rezystancja może wskazywać zwarcie w cewce. W obu przypadkach przekaźnik należy uznać za uszkodzony.
- Sprawdź styki bez zasilania. Ustaw tester ciągłości i przyłóż sondy do pinów 30 i 87. W typowym przekaźniku bez zasilonej cewki nie powinno być przejścia, ponieważ styki są rozwarte.
- Podaj napięcie na cewkę. Podłącz źródło napięcia zgodne z oznaczeniem przekaźnika do pinów cewki. Jeśli model ma diodę, zachowaj właściwą polaryzację. Powinno być słyszalne charakterystyczne kliknięcie przełączanego mechanizmu.
- Sprawdź styki po zasileniu cewki. Odłącz zasilanie podczas zmiany ustawienia przewodów pomiarowych, a następnie ponownie zmierz przejście między pinami 30 i 87. Po zadziałaniu cewki multimetr powinien wskazać zwarcie lub bardzo małą rezystancję.
Jeżeli przekaźnik ma pięć pinów, może mieć także styk normalnie zwarty, często oznaczany jako 87a. W takim przypadku przed zasileniem cewki przejście występuje między 30 i 87a, a po zasileniu cewki zostaje przełączone na 30 i 87. Zawsze kieruj się schematem konkretnego elementu.
Co oznacza klikanie, gdy przekaźnik nie przewodzi?
Kliknięcie potwierdza tylko, że cewka wytworzyła pole magnetyczne i poruszyła mechanizmem. Nie dowodzi sprawności styków. Mogą być wypalone, skorodowane albo zabrudzone. Wtedy multimetr po zasileniu cewki nie pokaże przejścia między właściwymi pinami albo wskaże wyraźnie podwyższoną rezystancję.
Jeśli cewka ma prawidłową ciągłość, przekaźnik klika, ale styki nie przewodzą, element nie nadaje się do pewnej pracy. Dotyczy to szczególnie obwodów z większym prądem, w których sam dźwięk przełączania nie mówi nic o jakości połączenia elektrycznego. Przy pracy z napięciem sieciowym lub bez pewności co do oznaczeń skorzystaj z pomocy elektryka.
Najprostsza ocena wygląda więc tak: sprawna cewka nie wystarcza. Przekaźnik jest użyteczny dopiero wtedy, gdy po podaniu właściwego napięcia jego styki przełączają obwód i mają niską rezystancję.
